اگر برای خرید سرور مجازی جست‌وجو کرده باشید، احتمالاً با دو اصطلاح VPS و VDS روبه‌رو شده‌اید. بعضی شرکت‌ها این دو را سرویس‌هایی کاملاً متفاوت معرفی می‌کنند و بعضی دیگر برای سرویس‌هایی تقریباً مشابه از این دو عنوان استفاده می‌کنند.

همین موضوع یک سؤال مهم ایجاد می‌کند:

تفاوت VPS و VDS دقیقاً چیست و هنگام خرید سرور مجازی باید به کدام‌یک توجه کنیم؟

پاسخ کوتاه این است که هر دو روی بستر مجازی‌سازی ایجاد می‌شوند و صرفاً از روی نام VPS یا VDS نمی‌توان درباره کیفیت سرویس یا اختصاصی بودن منابع آن قضاوت کرد.

تفاوت مهم‌تر، پشت صحنه اتفاق می‌افتد: اینکه ارائه‌دهنده CPU، RAM و سایر منابع سرور فیزیکی را چگونه بین ماشین‌های مجازی تقسیم می‌کند و آیا منابع را بیش از ظرفیت واقعی زیرساخت می‌فروشد یا خیر.

VPS چیست؟

VPS مخفف Virtual Private Server یا «سرور مجازی خصوصی» است.

در این روش، یک سرور فیزیکی با استفاده از فناوری مجازی‌سازی به چند ماشین مجازی مستقل تقسیم می‌شود.

هر VPS می‌تواند:

سیستم‌عامل مستقل داشته باشد؛
IP اختصاصی خود را داشته باشد؛
مقدار مشخصی RAM و فضای ذخیره‌سازی دریافت کند؛
به‌صورت مستقل از سایر ماشین‌های مجازی مدیریت شود.

به همین دلیل VPS نسبت به هاست اشتراکی آزادی و کنترل بسیار بیشتری در اختیار کاربر قرار می‌دهد.

با این حال، چند VPS همچنان می‌توانند روی یک Host فیزیکی اجرا شوند. بنابراین نحوه مدیریت و تقسیم منابع آن Host نقش بسیار مهمی در کیفیت نهایی سرویس دارد.

VDS چیست؟

VDS مخفف Virtual Dedicated Server است.

VDS نیز مانند VPS یک ماشین مجازی است که روی سخت‌افزار فیزیکی اجرا می‌شود. با این حال در بازار هاستینگ معمولاً از عنوان VDS برای سرویس‌هایی استفاده می‌شود که در آن‌ها روی اختصاص یا تضمین منابع تأکید بیشتری وجود دارد.

برای مثال ممکن است CPU و RAM مشخص‌شده برای یک VDS با سیاست سخت‌گیرانه‌تری برای همان ماشین مجازی در نظر گرفته شوند.

اما یک نکته مهم وجود دارد:

VPS و VDS دو استاندارد فنی کاملاً جدا از یکدیگر نیستند.

ممکن است یک شرکت سرویس خود را VPS بنامد اما منابع تضمین‌شده ارائه کند و شرکت دیگری همان نوع سرویس را با عنوان VDS بفروشد.

بنابراین بهتر است به جای توجه صرف به نام سرویس، نحوه تخصیص منابع آن را بررسی کنید.

تفاوت VPS و VDS در چیست؟

تفاوتی که معمولاً در بازار میان VPS و VDS مطرح می‌شود، به میزان اشتراک منابع و نحوه ظرفیت‌گذاری سرور فیزیکی برمی‌گردد.

در برخی VPSها، منابع پردازشی Host بین تعداد زیادی ماشین مجازی تقسیم می‌شود. در چنین شرایطی ممکن است تعداد vCPU نمایش‌داده‌شده در مشخصات پلن، به‌تنهایی تصویر دقیقی از توان پردازشی واقعی سرویس ارائه نکند.

در سرویس‌هایی که با عنوان VDS ارائه می‌شوند، معمولاً تأکید بیشتری روی رزرو یا تضمین ظرفیت برای هر ماشین مجازی وجود دارد.

به همین دلیل هنگام مقایسه VPS و VDS بهتر است این سؤال‌ها را بررسی کنید:

RAM پلن واقعاً برای ماشین مجازی رزرو می‌شود؟
CPU با چه سیاستی بین ماشین‌ها تقسیم می‌شود؟
آیا روی CPU محدودیت یا ضریب اعمال می‌شود؟
آیا ارائه‌دهنده Overselling انجام می‌دهد؟
چند ماشین مجازی روی هر Host قرار می‌گیرند؟
آیا مصرف زیاد سایر کاربران می‌تواند روی عملکرد سرور شما اثر بگذارد؟

پاسخ این سؤال‌ها معمولاً از عبارت VPS یا VDS مهم‌تر است.

مقایسه VPS و VDS

ویژگی	VPS معمولی در بازار	سرویسی که معمولاً VDS نامیده می‌شود
نوع سرویس	سرور مجازی	سرور مجازی
سیستم‌عامل مستقل	دارد	دارد
دسترسی Root/Administrator	دارد	دارد
منابع RAM	بسته به ارائه‌دهنده	معمولاً تضمین‌شده‌تر
منابع CPU	ممکن است Shared یا محدودشده باشد	معمولاً تضمین‌شده‌تر
سخت‌افزار فیزیکی	مشترک	مشترک
Isolation	بالا	بالا
Overselling	به سیاست ارائه‌دهنده بستگی دارد	معمولاً کمتر
پایداری Performance	وابسته به ظرفیت‌گذاری Host	معمولاً قابل پیش‌بینی‌تر
هزینه	معمولاً کمتر	معمولاً بیشتر

این جدول یک تقسیم‌بندی رایج در بازار هاستینگ است و نباید آن را یک استاندارد فنی قطعی در نظر گرفت.

Overselling در سرور مجازی چیست؟

یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که هنگام خرید VPS باید بشناسید، Overselling است.

Overselling زمانی اتفاق می‌افتد که ارائه‌دهنده روی یک زیرساخت، مجموع منابع اسمی بیشتری نسبت به ظرفیتی که می‌تواند به‌صورت هم‌زمان ارائه کند، به مشتریان اختصاص دهد.

این کار معمولاً با این فرض انجام می‌شود که همه مشتریان در یک لحظه از 100 درصد منابع خریداری‌شده خود استفاده نمی‌کنند.

برای مثال فرض کنید یک Host مقدار مشخصی RAM و توان پردازشی دارد. اگر مجموع منابع فروخته‌شده به ماشین‌های مجازی روی آن Host بسیار بیشتر از ظرفیت واقعی باشد، زیرساخت روی عدم مصرف هم‌زمان کاربران حساب کرده است.

تا زمانی که مصرف کاربران پایین باشد، ممکن است این مسئله چندان محسوس نباشد.

اما اگر چند VPS به‌صورت هم‌زمان به منابع زیادی نیاز داشته باشند، رقابت بر سر منابع Host افزایش پیدا می‌کند و ممکن است Performance ماشین‌های مجازی کاهش پیدا کند.

ضریب CPU در VPS یعنی چه؟

موضوع مهم دیگری که باید هنگام مقایسه پلن‌های VPS در نظر بگیرید، نحوه تخصیص CPU است.

صرف اینکه در مشخصات یک سرور مجازی عبارت‌هایی مثل:

4 vCPU

یا:

8 vCPU

نوشته شده باشد، لزوماً به این معنا نیست که ظرفیت معادل چهار یا هشت هسته پردازشی کامل بدون محدودیت در اختیار آن VPS قرار دارد.

برخی ارائه‌دهندگان برای افزایش تعداد ماشین‌های مجازی قابل میزبانی روی یک Host، CPU را به‌صورت اشتراکی عرضه می‌کنند یا برای هر VPS محدودیت پردازشی در نظر می‌گیرند.

برای مثال ممکن است در یک زیرساخت از ضریب‌هایی مانند 1/2 یا 1/4 برای ظرفیت‌گذاری CPU استفاده شود.

در یک سناریوی فرضی با ضریب 1/4، ممکن است چند vCPU به ماشین مجازی نمایش داده شود، اما میزان زمانی که آن VPS اجازه استفاده از پردازنده Host را دارد محدود شده باشد.

در نتیجه چیزی که در پلن با عنوان 4 Core یا 4 vCPU نمایش داده می‌شود، از نظر ظرفیت پردازشی قابل استفاده ممکن است با چهار هسته بدون محدودیت تفاوت زیادی داشته باشد.

البته این نکته به معنای آن نیست که هر VPS چهار هسته‌ای در بازار معادل یک هسته فیزیکی است. نحوه دقیق تخصیص CPU به فناوری مجازی‌سازی، Scheduler، نوع CPU، CPU Limit و تنظیمات Host بستگی دارد.

اما نتیجه مهم برای خریدار این است:

فقط تعداد vCPU را مقایسه نکنید؛ نحوه تخصیص و محدودسازی CPU نیز اهمیت دارد.

چرا بعضی ارائه‌دهندگان از ضریب CPU استفاده می‌کنند؟

یک سرور فیزیکی ظرفیت پردازشی محدودی دارد.

اگر ارائه‌دهنده تمام منابع را بر اساس ظرفیت واقعی و بدون Oversell بین VPSها تقسیم کند، تعداد مشخصی ماشین مجازی می‌تواند روی هر Host قرار بگیرد.

اما با اشتراک بیشتر CPU یا اعمال محدودیت برای هر VPS، می‌توان تعداد بیشتری سرور مجازی روی همان سخت‌افزار ایجاد و عرضه کرد.

برای مثال به جای اینکه ظرفیت Host میان تعداد محدودی VPS تقسیم شود، ممکن است همان ظرفیت به تعداد بسیار بیشتری ماشین مجازی فروخته شود؛ با این فرض که همه آن‌ها هم‌زمان CPU زیادی مصرف نخواهند کرد.

این روش می‌تواند قیمت سرویس را کاهش دهد، اما از طرف دیگر Performance ماشین مجازی می‌تواند وابستگی بیشتری به میزان مصرف سایر کاربران Host پیدا کند.

VPSهای نتزو چه تفاوتی دارند؟

در نتزو سرویس‌ها با عنوان VPS یا سرور مجازی ارائه می‌شوند، چون VPS اصطلاح شناخته‌شده‌تری برای کاربران است.

اما از نظر نحوه ظرفیت‌گذاری منابع، رویکرد ما نزدیک به چیزی است که معمولاً از یک VDS با منابع تضمین‌شده انتظار می‌رود.

در نتزو منابع پلن‌ها بر اساس ظرفیت واقعی زیرساخت برای مشتری در نظر گرفته می‌شوند و برای افزایش تعداد VPSهای قابل فروش، Overselling منابع یا ضریب‌گذاری CPU انجام نمی‌دهیم.

یعنی مدل ظرفیت‌گذاری ما بر این اساس نیست که یک ظرفیت پردازشی مشخص را چند برابر روی کاغذ میان کاربران تقسیم کنیم.

برای مثال اگر یک پلن با میزان مشخصی CPU و RAM ارائه می‌شود، ظرفیت Host نیز با در نظر گرفتن همین منابع برنامه‌ریزی می‌شود؛ نه با این فرض که مشتریان هیچ‌وقت به‌صورت هم‌زمان از منابع خود استفاده نخواهند کرد.

به زبان ساده:

در نتزو VPS بیشتری از ظرفیت واقعی سرور فیزیکی نمی‌فروشیم و برای افزایش تراکم ماشین‌های مجازی، روی CPU ضریب‌هایی مثل 1/2 یا 1/4 اعمال نمی‌کنیم.

به همین دلیل اگرچه نام محصول در سایت «VPS» است، از نظر سیاست تخصیص منابع، این سرویس به چیزی نزدیک است که در بازار با عنوان VDS شناخته می‌شود.

هدف از این مدل، ارائه Performance پایدارتر و قابل پیش‌بینی‌تر برای مشتری است؛ مخصوصاً زمانی که سرور برای مدت طولانی تحت بار قرار می‌گیرد.

هنگام خرید VPS فقط تعداد Core را مقایسه نکنید

یکی از اشتباهات رایج هنگام خرید سرور مجازی این است که فقط اعداد روی پلن‌ها را با یکدیگر مقایسه کنیم.

برای مثال ممکن است دو شرکت هر دو VPS با مشخصات زیر ارائه کنند:

4 vCPU
8 GB RAM
80 GB NVMe

اما عملکرد این دو سرور لزوماً یکسان نیست.

دلایل زیادی می‌توانند باعث تفاوت Performance شوند:

مدل و نسل CPU سرور فیزیکی
فرکانس پردازنده
تعداد VPSهای موجود روی Host
نحوه تخصیص vCPU
وجود CPU Limit
میزان Overselling
سرعت Storage
میزان I/O قابل استفاده
کیفیت شبکه
میزان مصرف هم‌زمان سایر کاربران

بنابراین یک VPS با 4 vCPU و ظرفیت‌گذاری صحیح می‌تواند عملکرد بهتری نسبت به سرویسی با 8 vCPU داشته باشد که منابع آن با ضریب یا Overselling شدید ارائه شده‌اند.

در خرید سرور مجازی بهتر است سؤال اصلی این نباشد که:

«چند Core می‌گیرم؟»

بلکه بپرسید:

«چه میزان منابع واقعاً در اختیار سرور من قرار می‌گیرد؟»

آیا VDS همان سرور اختصاصی است؟

خیر.

وجود کلمه Dedicated در عبارت Virtual Dedicated Server ممکن است کمی گمراه‌کننده باشد.

VDS همچنان یک ماشین مجازی است و Host فیزیکی آن می‌تواند میزبان چند ماشین مجازی باشد.

در مقابل، در Dedicated Server یا سرور اختصاصی کل سخت‌افزار فیزیکی در اختیار یک مشتری قرار می‌گیرد.

به‌صورت ساده:

VPS / VDS: بخشی مجازی‌شده از یک سرور فیزیکی

Dedicated Server: کل سرور فیزیکی برای یک مشتری

بنابراین حتی یک VDS با منابع تضمین‌شده نیز از نظر ماهیت با سرور اختصاصی فیزیکی تفاوت دارد.

VPS بهتر است یا VDS؟

صرفاً بر اساس نام نمی‌توان گفت VPS بهتر است یا VDS.

ممکن است یک VPS با منابع تضمین‌شده و بدون Overselling، عملکرد بسیار بهتری نسبت به سرویسی داشته باشد که فقط نام VDS روی آن گذاشته شده است.

هنگام انتخاب سرور مجازی بهتر است این موارد را بررسی کنید:

میزان RAM واقعی و تضمین‌شده
نحوه تخصیص CPU
وجود یا عدم وجود CPU Limit
سیاست Overselling ارائه‌دهنده
مدل و نسل پردازنده
نوع و سرعت Storage
فناوری Virtualization
ظرفیت‌گذاری Host
کیفیت شبکه و دیتاسنتر
کیفیت پشتیبانی

در نهایت، کیفیت زیرساخت و سیاست تخصیص منابع مهم‌تر از عنوان VPS یا VDS است.

سوالات متداول درباره تفاوت VPS و VDS:

تفاوت اصلی VPS و VDS چیست؟

در بازار هاستینگ معمولاً VDS به سرور مجازی با منابع تضمین‌شده‌تر گفته می‌شود، در حالی که در بعضی VPSها منابع بیشتری میان کاربران به اشتراک گذاشته می‌شود. با این حال VPS و VDS دو استاندارد فنی کاملاً جدا نیستند و سیاست ارائه‌دهنده اهمیت بیشتری دارد.

آیا VPS همیشه منابع اشتراکی دارد؟

خیر. یک سرویس ممکن است VPS نامیده شود اما منابع آن بدون Overselling و بر اساس ظرفیت واقعی زیرساخت تخصیص داده شوند.

آیا 4 vCPU یعنی چهار هسته فیزیکی کامل؟

لزوماً خیر. vCPU یک واحد پردازشی مجازی است و نحوه دسترسی آن به CPU فیزیکی به Hypervisor، Scheduler و محدودیت‌های تعیین‌شده توسط ارائه‌دهنده بستگی دارد.

به همین دلیل باید علاوه بر تعداد vCPU، نحوه تخصیص CPU را هم در نظر بگیرید.

ضریب CPU در VPS چیست؟

برخی ارائه‌دهندگان ممکن است برای افزایش تعداد VPSهای قابل میزبانی روی یک Host، ظرفیت CPU را با ضریب بین ماشین‌های مجازی تقسیم یا مصرف هر VPS را محدود کنند.

در نتیجه تعداد vCPU نمایش‌داده‌شده به‌تنهایی نشان‌دهنده ظرفیت واقعی پردازشی سرویس نیست.

Overselling چیست؟

Overselling یعنی ارائه‌دهنده مجموع منابع اسمی بیشتری از ظرفیتی که زیرساخت می‌تواند به‌صورت هم‌زمان در اختیار تمام مشتریان قرار دهد بفروشد، با این فرض که همه کاربران در یک زمان از تمام منابع خود استفاده نمی‌کنند.

سرورهای مجازی نتزو VPS هستند یا VDS؟

سرویس‌های نتزو با عنوان VPS ارائه می‌شوند، اما منابع آن‌ها بر اساس ظرفیت واقعی زیرساخت برای مشتری در نظر گرفته می‌شوند.

در نتزو برای افزایش تعداد ماشین‌های مجازی قابل فروش، منابع را Oversell نمی‌کنیم و روی CPU نیز ضریب‌هایی مانند 1/2 یا 1/4 برای افزایش تراکم VPSها اعمال نمی‌شود.

به همین دلیل از نظر سیاست تخصیص منابع، VPSهای نتزو به چیزی که معمولاً در بازار VDS نامیده می‌شود نزدیک هستند.

آیا VDS همان سرور اختصاصی است؟

خیر. VDS همچنان یک ماشین مجازی است. در سرور اختصاصی، کل سخت‌افزار فیزیکی در اختیار یک مشتری قرار دارد.

جمع‌بندی

VPS و VDS هر دو نوعی سرور مجازی هستند و مرز فنی کاملاً مشخص و استانداردی میان این دو اصطلاح وجود ندارد.

در بازار معمولاً VDS برای سرویس‌هایی استفاده می‌شود که منابع آن‌ها تضمین‌شده‌تر است، اما هنگام خرید بهتر است به جای تمرکز صرف روی نام محصول، نحوه تخصیص CPU و RAM، محدودیت منابع و سیاست Overselling ارائه‌دهنده را بررسی کنید.

همچنین تعداد Core یا vCPU به‌تنهایی معیار مناسبی برای مقایسه دو VPS نیست. ممکن است یک سرویس تعداد vCPU بیشتری نمایش دهد، اما به دلیل محدودیت CPU یا اشتراک بیش از حد منابع، ظرفیت پردازشی قابل استفاده آن کمتر باشد.

در نتزو سرویس‌ها با عنوان VPS عرضه می‌شوند، اما ظرفیت‌گذاری آن‌ها بر اساس منابع واقعی زیرساخت انجام می‌شود. برای افزایش تعداد VPSها، منابع را Oversell نمی‌کنیم و روی CPU ضریب نمی‌بندیم.

به همین دلیل هدف این است که مشتری به جای صرفاً دیدن اعداد بزرگ‌تر روی مشخصات یک پلن، به منابعی پایدارتر و قابل پیش‌بینی‌تر دسترسی داشته باشد.

# vCPU

تفاوت VPS و VDS چیست؟ مقایسه سرور مجازی VPS و VDS